Przedszkole nr 32
w Koninie

„Przedszkolaki bliżej natury-Sto języków dziecka’’
- innowacja według nurtu
pedagogicznego Reggio Emilia.

„ZROZUMIEĆ STO JĘZYKÓW DZIECKA”

Każą mu:

myśleć bez rąk,

tworzyć bez głowy,

słuchać i nic nie mówić,

rozumieć bez radości,

kochać i dziwić się tylko

W czasie Wielkanocy i Bożego Narodzenia.

Każą mu:

odkrywać świat

dawno już odkryty.

Dziewięćdziesiąt dziewięć ze stu

Zostają my ukradzione.

Mówią mu:

Zabawa i praca,

rzeczywistość i fantazja,

nauka i wyobraźnia,

niebo i ziemia,

rozsądek i marzenie

są rzeczami, które nie pasują do siebie.

Mówią: deszcz jest zwykłą sprawą.

Mówią mu krótko i zwięźle,

że nie ma stu języków.

Dziecko odpowiada:

A jednak Ja przemawiam w stu.

Loris Malaguzzi

Wstęp

Inspiracją dla wdrożenia innowacji pedagogicznej zbliżającej dzieci do samodzielnego doświadczania świata oraz edukacji jest zainteresowanie pedagogią Reggio Emilia. Idea edukacji realizowanej poprzez prowokacje i okazje pedagogiczne jest dla wielu szokująca, choć w istocie została uznana za jedną z najlepszych metod wspierania rozwoju dziecka
w pierwszych latach jego życia. Badania dowodzą, iż dzieci, które większość czasu spędzają
z rówieśnikami, w kontakcie z przyrodą, mają większą zdolność skupiania uwagi, są lepiej zintegrowane sensorycznie, bardziej sprawne fizycznie. Zmniejsza się u nich występowanie chorób fizycznych oraz psychicznych.

W czasie codziennych aktywności dziecka na zewnątrz budynku placówki poprawia się jego motoryka, krążenie, wydolność układu oddechowego, ruchowego i mięśniowego. Dzięki obserwacji i doświadczaniu przyrody kształtuje się jego rozwój poznawczy – wyobraźnia, mowa, spostrzegawczość, pamięć wzrokowa i myślenie. Przyroda pobudza kreatywność, domagając się wizualizacji i wykorzystania wszystkich zmysłów. Można wówczas zaproponować dzieciom rozwijanie talentów i wyrażanie siebie za pomocą prac plastycznych z materiałów naturalnych, recyklingowych oraz innych wysokiej, jakości materiałów plastycznych.

Kontakt z naturą ma również pozytywny wpływ na wrażliwość, emocje oraz system społeczno-moralny. Doświadczenia w funkcjonowaniu przedszkoli realizujących edukację naturalną bliską przyrodzie i sztuce dowodzą lepszego funkcjonowania dzieci z wszelkimi deficytami rozwojowymi, takimi jak autyzm, zespół Downa, zespół Aspergera, ADHD czy też coraz częściej występujące
u dzieci zaburzenia integracji sensorycznej. Dzieci z problemami i deficytami w otoczeniu natury mają naturalną możliwość wyciszenia się, nie są przebodźcowane, przez co lepiej funkcjonują, poprawiają się ich relacje społeczne, są bardziej otwarte oraz spokojne.

Ideą Reggio Emilia są również zmiany w podejściu do edukacji oraz korelacji nauczyciel–rodzic–dziecko. W przestrzeni naturalnej za zabawki służy dzieciom przede wszystkim to,
co znajdą w otoczeniu. Budują wieże z patyków, drogi z liści, tworzą domino z kamieni, ćwiczą slalom między drzewami, uczą się wiązać węzły, by zbudować drabinkę ze sznurków, gotują
z użyciem prawdziwych produktów, na ogniu, uprawiają własne warzywa w ogródku.

Dzieci dzięki codziennemu pobytowi na świeżym powietrzu mają zapewnioną tak konieczną im codzienną dawkę ruchu oraz rozmaitość okazji do zabawy i nauki. To swoista szkoła życia
z unikatowym programem nauczania. „Dzieci lasu” są pewne siebie, odważne i samodzielne. Są też zdrowsze niż dzieci, które nie doświadczają leśnej edukacji. Problem z wysokim poziomem hałasu, tak dokuczliwy w tradycyjnym przedszkolu, tu nie istnieje. Komfort pracy opiekunów, zabawy
i nauki dzieci jest nieoceniony. W otoczeniu przyrody dzieci zastanawiają się, zadają pytania, wyruszają w podróż w głąb siebie.

W przestrzeni zamkniętej organizuje się dzieciom miejsca, gdzie dzięki starannie dobranym materiałom odtwarzają swój świat za pomocą wybranego przez siebie języka – sztuki, muzyki, doświadczenia, gotowania, hodowli, obserwacji światła i cienia, zabawy tematycznej w dom, lekarza, fryzjera, stolarza, mechanika samochodowego, budowniczego, naukowca, nauczyciela, aktora. W ten naturalny sposób niejako przy okazji czytają, piszą, liczą, grają
na instrumentach, śpiewają, tańczą, wchodzą w dorosłe role.

1. Tytuł innowacji: „Przedszkolaki bliżej natury”-Sto języków dziecka’’- innowacja inspirowana ideą pedagogiczną Reggio Emilia.

2. Opracowały: Alicja Kwiatkowska, Ewa Chojnacka

3. Rodzaj innowacji: innowacja organizacyjno-metodyczna

4. Data wprowadzenia: 04 listopad 2024

5. Data zakończenia: 30 czerwiec 2025

6. Zakres innowacji: adresatami są dzieci w wiek przedszkolnym wraz z nauczycielami.

7. Innowacyjność: Pedagogika Reggio Emilia to nowoczesne i innowacyjne podejście
   do procesu nauczania. Opiera się ona na przekonaniu, że najskuteczniejszą metodą nauki jest samodzielne odkrywanie i eksplorowanie. Metoda Reggio Emilia, znana również, jako Reggio Approach, to innowacyjna metoda edukacji wczesnoszkolnej, która wywodzi się
   z Włoch. Metoda ta stawia dzieci w centrum edukacji i pozwala im aktywnie się uczyć, odkrywać i zadawać pytania, jednocześnie kształtując ich na ludzi uczących się przez całe życie .

8. Cele oraz założenia innowacji:

Głównym założeniem jest wdrożenie zmian, które są realne, przez co możliwe będzie wprowadzenie takiej organizacji grupy oraz działań metodycznych, aby dzieci spędzały jak najwięcej czasu w kontakcie z naturą. W szczególności chodzi o:

• realizację zajęć terenowych związanych z relacją ze światem natury,
• prowadzenie zajęć dydaktycznych poza budynkiem przedszkola,
• stwarzanie przestrzeni dla inicjowanych przez dziecko gier i zabaw w naturze,
• wspieranie samodzielnej dziecięcej eksploracji świata,
• tworzenie warunków pozwalających na bezpieczną, samodzielną eksplorację otaczającej dziecko przyrody, stymulujących rozwój wrażliwości oraz umożliwiających poznanie wartości i norm odnoszących się̨ do środowiska przyrodniczego, adekwatnych do etapu rozwoju dziecka.

Cele innowacji są następujące:

• zwiększenie u dzieci samodzielności samoobsługowej oraz w podejmowaniu decyzji poprzez przebywanie w terenie,
• edukacja rodziców w zakresie korzystnego wpływu edukacji outdoorowej,
• monitorowanie efektów wprowadzonych zmian u dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci ze specjalnymi potrzebami,
• spędzanie przez dzieci jak największej ilości czasu w kontakcie z przyrodą głównie
  w lesie,
• organizacja zajęć edukacyjnych w warunkach leśnych,
• dostosowanie form i metod pracy do prowadzenia zajęć w terenie,
• współpraca z Lasami Państwowymi,
• edukacja przyrodnicza,
• pobudzanie kreatywności dzieci poprzez zabawy oraz naukę wykorzystującą materiał leśny,
• stworzenie bazy leśnych gier i zabaw,
• poprawa odporności, sprawności fizycznej oraz psychicznej, dużej i małej motoryki
  u dzieci,
• dostosowanie form i metod pracy do pracy terenowej,
• wyzwalanie u dziecka postawy kreatywnej,
• rozwijanie wyobraźni, postawy twórczej oraz ekspresji plastycznej, rozwijanie umiejętności posługiwania się nowymi technikami plastycznymi, rozwijanie sprawności manualnej,
• dbałość o dobrostan i zdrowie psychiczne dzieci,
• uwrażliwianie na piękno zjawisk przyrodniczo-społecznych,
• dostrzeganie bogactwa form i barw,
• budzenie poczucia odpowiedzialności i satysfakcji z wykonanej pracy,
• rozwijanie wyobraźni dziecka poprzez kontakt z wytworami sztuki (reprodukcje dzieł artystów polskich i zagranicznych, oglądanie wystaw, warsztaty w ośrodkach,
  jak muzea i galerie),
• kształtowanie zdolności do odbioru dzieł sztuki,
• odkrywanie własnych możliwości twórczych i kształtowanie postawy twórczej,
• tworzenie warunków do samodzielnej aktywności twórczej,
• wspieranie swobodnej aktywności poprzez dostęp do różnych środków wyrazu
  i świadome operowanie nimi,
• zapoznanie z technikami plastycznymi,
• opanowanie umiejętności posługiwania się narzędziami,
• wdrażanie do doprowadzania pracy do końca,
• wyrabianie wrażliwości i dbałości o estetykę,
• przygotowanie dziecka do roli przyszłego odbiorcy sztuki i świadomego uczestnika życia kulturalnego.

9. Procedura wdrażania innowacji:

     Innowacja zakłada działania w następujących obszarach:

     Edukacja przyrodnicza

Dostrzeganie wartości otoczenia przyrodniczego jest źródłem satysfakcji estetycznej. Codzienne, nieskrępowane obcowanie z naturą prowadzi do odczuwania życzliwości, troski
i poszanowania wobec środowiska naturalnego. Dzieci stawiają̨ wiele pytań, są̨ ciekawe świata, są̨ naturalnymi badaczami i odkrywcami. Istotą w podtrzymywaniu ciekawości świata jest zwracanie szczególnej uwagi na pytania dzieci i wspólne poszukiwanie odpowiedzi.

• Udział dzieci w zajęciach prowadzonych przez leśnika w terenie.
• Nauka zagadnień przyrodniczych poprzez doświadczanie.
• Założenie zielnika grupowego, opisywanie leśnych znalezisk

Zabawa swobodna

Podkreślenie roli swobodnej zabawy na świeżym powietrzu – większa swoboda oraz dostępność materiałów przyrodniczych, które niezdefiniowane pobudzają kreatywność. Zabawa w ciągle zmieniającym się otoczeniu, pory roku oraz pogoda, która pobudza
do działania oraz każdego dnia inspiruje do nowych pomysłów. Większa samodzielność
i wyższy poziom samodecydowania o podejmowanych działaniach, zwiększenie obszaru zabawowego poprzez zabawę w lesie.

   Outdoor education

• Udział dzieci w edukacji terenowej.
• Prowadzenie zajęć dydaktycznych w otoczeniu przyrody.
• Tworzenie scenariuszy zajęć terenowych.

     Pobudzanie kreatywności oraz twórczości dzieci

       Naturalne przestrzenie i materiały stymulują nieograniczoną wyobraźnię dziecka oraz wspomagają jego pomysłowość i inwencję twórczą, co można zaobserwować
w niemal każdej grupie dzieci bawiących się w otoczeniu przyrody”. Las to świetne miejsce zabaw dla dzieci, stymulujące ich kreatywność. Dzieci same muszą sobie znaleźć zabawki, nie mają ich podanych na tacy. Zabawkami staje się to, co znajdą
w lesie, w dodatku dla każdego dziecka dany przedmiot może być kilkoma różnymi zabawkami w zależności od tego, co podpowie mu wyobraźnia.

• Zabawy materiałem przyrodniczym, pobudzanie wyobraźni poprzez dostarczanie niezdefiniowanych materiałów do zabaw (patyczki, szyszki, kamyczki, pudełka, materiały itp.), tworzenie zabawek przez dzieci oraz nauczyciela, podążanie
  za potrzebami dzieci, współtworzenie przestrzeni w sali razem z dziećmi zgodnie
  z ich potrzebami.
• Przeprowadzenie warsztatów z rodzicami z tworzenia ekologicznych zabawek.

     Edukacja badawcza

• Prowadzenie eksperymentów przyrodniczych.
• Swobodna, nieskrępowana eksploracja natury.

   Edukacja plastyczna

• Wprowadzanie nowych technik plastycznych, malowanie na kamieniach,
  na drewnie, użycie naturalnych farb zrobionych z materiałów przyrodniczych i tym podobnych.
• Użycie materiału przyrodniczego podczas tworzenia prac.
• Czas na swobodną twórczość w otoczeniu przyrody.

Edukacja polisensoryczna (profilaktyka zapobiegająca niektórym dysfunkcjom integracji sensorycznej) .

     Podczas przebywania w kontakcie z przyrodą dzieci stymulują wszystkie zmysły, słuch, wzrok, zapach, dotyk, mokre, suche, zimne i tym podobne.

• Danie dzieciom większej swobody i przyzwolenie na niepohamowaną eksplorację środowiska oraz otoczenia, w którym się bawią. Przyzwolenie na ubrudzenie się, potknięcie oraz inne pomysły dzieci. Pojęcie „swoboda” nie oznacza jednak braku zasad. Wszelkie zabawy organizowane są po uprzednim ustaleniu zasad oraz ram, jakich musimy przestrzegać, ze zwróceniem największej uwagi na bezpieczeństwo.
• Zabawy w kałuży, w błocie, w deszczu. Chodzenie po kłodach, budowanie pochylni
  z gałęzi oraz inne zabawy naturalnie pobudzające zmysł przedsionkowy (równowagi), proprioceptywny (dający sygnały ze stawów i mięśni, kluczowy
  w dostosowaniu siły, jakiej używamy, np. w grach typu berek, podczas trzymania ołówka czy trzymania jajka bez zgniatania go. Propriocepcja daje nam również świadomość tego, gdzie znajdujemy się w odniesieniu do otaczającej nas przestrzeni).

     Edukacja terapeutyczna

„Pod względem neurologicznym istoty ludzkie ciągle nie dostosowały się w pełni
do dzisiejszego bombardującego je wrażeniami otoczenia. Mózg ludzki jest silny
i elastyczny, więc 70–80 procent dzieci nie ma większych trudności adaptacyjnych.
Ale pozostałym nie jest już tak lekko. Wyjście z dziećmi na dwór naprawdę działa”.

• Wyciszanie oraz zwiększanie poziomu skupienia u dzieci poprzez kontakt z naturą.
• Wprowadzenie w rytm dnia zabaw wyciszających.

     Edukacja prozdrowotna

• Praca nad wzrostem odporności u dzieci, spadkiem częstotliwości zachorowań.
• Uświadamianie rodzicom korzyści płynących z przebywania na powietrzu.
• Pomoc rodzicom w przygotowaniu dzieciom odpowiednich ubrań na każdą pogodę, ubieranie dzieci na cebulkę, nieprzegrzewanie, wyrobienie nawyku sprawdzania pogody.

   Pedagogizacja rodziców

• Zapoznanie rodziców z założeniami innowacji.
• Przedstawienie rodzicom sposobu funkcjonowania oraz idei Reggio Emilia.
• Ustalenie z rodzicami zasad wyjść dzieci, bezpieczeństwa oraz odpowiedzialności (zapewnienie dzieciom odpowiednich ubrań).

   Włączenie kadry przedszkolnej .

Włączenie w dyskusję nad tematem i problemem: zapoznanie z działaniem przedszkoli leśnych oraz możliwością wdrożenia niektórych treści do pracy przedszkola. Stworzenie bazy zabaw leśnych i scenariuszy zajęć terenowych, poznanie możliwości realizacji podstawy programowej poza budynkiem przedszkolnym.

10. Organizacja innowacji:
    • Zapoznanie rodziców ze wskazówkami ubierania dzieci oraz koniecznością posiadania ubrań adekwatnych do pogody, rodzaju zajęć, w tym plastycznych, oraz ubrań na zmianę.
    • Zadbanie o ciepłe napoje podczas długiego pobytu na dworze w dni zimowe.
    • Wdrożenie zasad bezpiecznego posługiwania się narzędziami w kąciku plastycznym
      i konstruktorskim pod nadzorem nauczyciela.
    • Organizacja wycieczek i spotkań z artystami, zwiedzanie muzeów, galerii.
    • Organizacja warsztatów związanych ze światem natury i ze światem sztuki.
    • Stworzenie całorocznej albumu prac dzieci według poznanych technik plastycznych (zdjęcie, działanie).

• Stworzenie zewnętrznej kuchni błotnej (mud kitchen).

11. Spodziewane efekty:

• Pobudzanie kreatywności oraz podnoszenie poziomu twórczości, edukacja plastyczna.
• Swobodna, nieskrępowana eksploracja natury, prowadzenie eksperymentów przyrodniczych.
• Stymulacja wszystkich zmysłów, dostępność zróżnicowanego materiału plastycznego, zabawy w błocie, kałużach, na deszczu.
• Wyciszenie oraz zwiększenie poziomu skupienia u dzieci poprzez kontakt z naturą
  i indywidualną twórczość plastyczną.
• Zwiększenie odporności u dzieci, poprawienie kondycji fizycznej oraz psychicznej.
• Rozwój kompetencji społecznych i obywatelskich.
• Rozwój inicjatywności i przedsiębiorczości.
• Nabycie umiejętności uczenia się.

12. Ewaluacja

Ewaluacji będzie podlegać:

• atrakcyjność innowacji dla dzieci,
• użyteczność, – czego nauczyły się dzieci podczas zajęć,

Zostaną zastosowane różnorodne formy ewaluacyjne. Narzędziami zbierania informacji będą:

• kontrolnie przeprowadzona obserwacja w zakresie poruszania się dziecka w środowisku naturalnym,
• opinie i refleksje rodziców, wyrażone w trakcie rozmów indywidualnych,
• wywiad z dziećmi na wejście dot. ich oczekiwań,
• obserwacja bieżąca zachowań grupy podczas zajęć,
• wystawy prac dzieci,
• wywiad na zakończenie dot. ich uwag i poglądów,
• opracowanie albumów z przeprowadzonych zajęć.

HARMONOGRAM REALIZACJI INNOWACJI PEDAGOGICZNEJ:

,,Przedszkolaki bliżej natury-Sto języków dziecka’’.

 Przedszkolaki blizej natury.pdf